Home Zorg en hulp Praten over de laatste levensfase

Praten over de laatste levensfase

Praten over de laatste levensfase is niet makkelijk. Dat geldt voor iedereen: voor jouzelf, je naasten, maar ook voor je arts. Toch is het belangrijk om te praten over je levenseinde. Over wat je verwacht en wat je wilt. Alleen als mensen dat weten, kunnen ze jou de zorg geven die bij je past. 

 

Hoe begin je het gesprek? 

Veel mensen vinden het moeilijk om hun gevoelens te tonen, vooral als het om verdriet gaat. Daarom kan het voor jouzelf en je naasten moeilijk zijn om over het sterven te praten. Je hebt misschien zelf nog nooit met iemand over zijn/haar sterven gepraat. Je hebt dus ook nooit geleerd hoe dat ‘moet'. Hoe begin je? Hoe moet je reageren? Mag je huilen? Waar praat je precies over? Als je je eerst wil onderzoeken, kun je beginnen met een gesprek met de Luisterlijn.

Geen regels

Er zijn geen vaste regels. Jij en je gesprekspartner(s) bepalen samen ‘hoe het moet’. Een gesprek met je partner of je kinderen zal heel anders zijn dan een gesprek met je (huis)arts. Het is belangrijk dat je zelf de dingen zegt en vraagt die voor jou belangrijk zijn. Dat kan soms tijd kosten, omdat mensen het moeilijk vinden om een ‘diep’ gesprek te voeren. Ze beginnen vaak met opmerkingen als: 

  • je wordt vast wel weer beter 
  • ze kunnen zo veel, tegenwoordig 
  • je hebt vast nog heel lang te leven 

Dat maakt het voor jou moeilijker om te praten over wat jou bezighoudt. Laat je naasten merken dat je graag wilt praten. Dat dát je juist rust kan geven. 

'Ik weet niet wat ik zeggen moet'

Het boek 'Ik weet niet wat ik zeggen moet' geeft tips en adviezen om de woorden te vinden en de ander tot steun te zijn.

Het is misschien vreemd dat ook artsen het moeilijk kunnen vinden om over de dood te praten. Maar ook zij zijn mensen met gevoel, en ook zij weten niet altijd hoe ze moeten reageren op (heftige) emoties van anderen. Maar je arts en jij weten beiden dat het belangrijk is om te praten over wat jij wilt. Dus aarzel niet, en zeg en vraag wat je wilt. 

Wanneer begin je met praten over je laatste levensfase? 

Het is belangrijk om zo vroeg mogelijk met iemand te praten over je laatste levensfase. Zeker als je te horen hebt gekregen dat je binnenkort gaat overlijden. Je kunt dan zo veel mogelijk zelf bepalen hoe het laatste deel van je leven eruitziet. 

Tips om het gesprek te starten 

Het geeft rust als je jouw omgeving vertelt wat je wilt in deze laatste fase van jouw leven. Welke zorg en hulp je nodig hebt, bijvoorbeeld. Waar je wilt zijn in je laatste levensdagen, en met wie. Soms is het niet makkelijk om hierover te beginnen. De tips op deze pagina helpen je hopelijk op weg. 

Nog meer tips

Op de website Ikwilmetjepraten.nu vind je nog meer tips en praktische informatie.

Als je geen partner hebt 

Ben je alleenstaand, dan heb je vroeg of laat waarschijnlijk extra hulp nodig. Bijvoorbeeld voor het huishouden, maar ook om je naar een afspraak in het ziekenhuis te brengen. 

Probeer ervoor te zorgen dat de dingen gebeuren zoals jij dat wilt. Zorg dat jij bepaalt waaraan je behoefte hebt, en wanneer. Maak duidelijke afspraken over wat je aan anderen over wilt laten en wat niet. 

Je kunt extra hulp vragen aan: 

  • vrienden en familieleden 
  • buren en kennissen 
  • vrijwilligers  
  • thuiszorg 

Vrijwilligersorganisaties zijn bijvoorbeeld de Zonnebloem, het Rode Kruis of Vrijwilligers Palliatieve Terminale Zorg. Zij bieden vrijwillig hulp aan patiënten thuis. Zie ook  Hulp van vrijwilligers.

Het ligt misschien moeilijker als je erg op jezelf bent en weinig contacten hebt. Of als je familie ver weg woont. Bedenk dan dat hulp vragen geen schande is. Veel mensen willen je helpen, maar aarzelen om dit zelf aan te bieden. 

Praten met je (klein)kinderen 

Het praten met (kleine) kinderen over jouw laatste levensfase en het doodgaan is soms extra moeilijk. Je wilt dit verdriet niet voor jouw (klein)kinderen. Uit ervaring blijkt dat kinderen het toch graag willen weten. Op kanker.nl vindt je meer informatie over het begeleiden van kinderen.  

Max

'Waarom maakt mijn vader die keuze?'

Tijdens het wekelijkse golfen kan Max goed met zijn vader praten over zijn keuzes en wensen in de laatste fase van zijn leven. Lees Max' verhaal hier

Verschillende culturen 

In veel culturen ligt er een taboe op het praten over de laatste levensfase en sterven. Toch is het belangrijk dat ook mensen met een migratieachtergrond goede palliatieve zorg krijgen, met respect voor hun wensen. De organisatie Pharos zet zich in voor gezondheid en kwaliteit van zorg voor iedereen. Op de website van Pharos staan video’s met herkenbare dilemma’s uit verschillende culturen.  

Heb je gevonden wat je zocht?

Meer weten? Stel je vraag

Neem voor spoedeisende vragen en vragen over je persoonlijke, medische situatie altijd contact op met je eigen arts of verpleegkundige.
Stel jouw vraag