Home Keuzes Palliatieve sedatie

Palliatieve sedatie

Als je nog maar kort te leven hebt en bijvoorbeeld veel pijn hebt of benauwd bent, kan de arts je in slaap brengen met medicijnen. Dat heet palliatieve sedatie.  

Van palliatieve sedatie sterf je niet sneller. Het is dus iets heel anders dan euthanasie. Palliatieve sedatie kan overal plaatsvinden, ook thuis. 

Deze tekst gaat over continue palliatieve sedatie. Zie hier de verschillende soorten palliatieve sedatie.

Wanneer mag palliatieve sedatie? 

De arts mag palliatieve sedatie alleen toepassen: 

  • als je nog maar kort te leven hebt (maximaal twee weken) 
  • als je erge klachten hebt, zoals pijn of benauwdheid
  • als het niet lukt om je klachten op een andere manier te verhelpen
  • als jij, of een naaste, toestemming hebt gegeven. In acute situaties is dit niet altijd mogelijk.

Palliatieve sedatie wordt meestal toegepast bij: 

Hoe werkt palliatieve sedatie? 

Bij palliatieve sedatie krijg je via een naaldje medicijnen toegediend. Meestal is dat midazolam. Van die medicijnen val je in slaap. Je hebt dan geen klachten meer. Als er toch weer klachten ontstaan, krijg je meer van het medicijn. 

Soms beweegt je lichaam of je gezicht tijdens de sedatie. Ook maak je soms wat geluid. Dat is meestal maar even, en je merkt er zelf niets van. 

Tijdens palliatieve sedatie blijft je lichaam plas maken. Daar kun je last van krijgen. Daarom krijg je een slangetje in je blaas. Dat heet een katheter. Het slangetje gaat naar een zakje, waar je plas in terecht komt.

De verpleegkundige en de arts zorgen ervoor dat alles goed met je gaat tijdens de palliatieve sedatie. Zij kunnen ook zorgen voor extra medicijnen als dat nodig is. De verpleegkundige verzorgt je.  

Is pijnstilling hetzelfde als palliatieve sedatie? 

Veel mensen denken dat pijnstilling (bijvoorbeeld met morfine) hetzelfde is als palliatieve sedatie. Dat is niet zo. Mensen die palliatieve sedatie krijgen, krijgen vaak ook medicijnen tegen de pijn. Maar palliatieve sedatie gaat over medicijnen die zorgen dat je in slaap valt. 

Palliatieve sedatie en (extra) vocht 

In de laatste fase van het leven eet en drink je vaak nog maar heel weinig. Soms zelfs helemaal niets meer. Je voelt geen honger of dorst. Het lichaam kan geen eten en drinken meer aan. Daarom krijg je tijdens palliatieve sedatie geen vocht of voeding via een infuus. Daardoor overlijd je niet sneller. Wanneer je tijdens de palliatieve sedatie wel vocht en voeding zou krijgen, zou dit juist voor meer klachten kunnen zorgen. 

Stel je vragen! 

Palliatieve sedatie, pijnstilling, euthanasie… Het zijn moeilijke onderwerpen en er zijn veel misverstanden over.  Het is daarom erg belangrijk om er over te praten: met je naasten, je arts, je verpleegkundige(n). Stel gerust je vragen. Het gaat om jouw gedachten en gevoelens, en om jouw keuze. Is iets je niet duidelijk? Vraag gerust verder. 

Vertel wat jouw wensen zijn 

Als je weet wat je wilt, zorg dan dat je naasten, je arts en je andere zorgverleners weten wat jouw wensen zijn. Dan kun je erop vertrouwen dat zij alles zullen doen om die goed uit te voeren. 

Het kan zijn dat je zelf niet meer kunt zeggen of je palliatieve sedatie wilt. Dan overlegt de arts met je naasten. Als je een wilsverklaring hebt gemaakt waarin staat dat je geen palliatieve sedatie wilt, dan zal je arts zich daaraan houden. 

Verschil palliatieve sedatie en euthanasie 

Palliatieve sedatie en euthanasie zijn twee verschillende dingen. Bij euthanasie wordt het leven door een arts beëindigd. Daardoor leef je korter. Dat is bij palliatieve sedatie niet zo. De medicijnen zorgen er alleen voor dat je slaapt en geen klachten meer hebt. Maar je leeft er niet korter door. Bij palliatieve sedatie sterven mensen meestal binnen een paar dagen. Maximaal kan het twee weken duren. Maar dat komt weinig voor.  

De verschillen tussen palliatieve sedatie en euthanasie op een rij 

In dit overzicht zie je duidelijk wat de verschillen zijn tussen euthanasie en palliatieve sedatie. 

Palliatieve sedatie Euthanasie
Palliatieve sedatie verkort het leven niet. Bij euthanasie wordt actief een einde aan het leven gemaakt. 
Je wordt door medicijnen in (diepe) slaap gebracht om te zorgen dat je niet meer lijdt. Jouw leven wordt beëindigd, omdat jij uitzichtloos en ondraaglijk lijdt en zelf om euthanasie hebt gevraagd. 
Mag alleen als je maximaal nog twee weken te leven hebt. Mag ook als je nog niet stervende bent.
Wordt vaak door de arts geadviseerd. De beslissing wordt in overleg met jou en/of je naasten genomen. Kan alleen op verzoek van jou. Niemand mag het aanraden.
Palliatieve sedatie is een normale medische handeling. Euthanasie is geen normaal medisch handelen. Een arts moet voldoen aan de eisen die de euthanasiewet stelt.
Een arts mag niet weigeren om palliatieve sedatie te geven als aan alle voorwaarden wordt voldaan. Een arts hoeft niet aan euthanasie mee te werken. Je kunt dan een andere arts vragen.
Er is geen tweede arts nodig om te controleren of palliatieve sedatie mag. Een tweede arts (een SCEN-arts) moet vooraf kijken of aan de voorwaarden voor euthanasie is voldaan.
Je krijgt medicijnen die je in slaap brengen. Je krijgt middelen waardoor je heel snel sterft.
De patiënt sterft een natuurlijke dood. De arts hoeft het overlijden niet te melden aan de lijkschouwer. Euthanasie is een ‘onnatuurlijke dood’. De arts moet het overlijden melden aan de lijkschouwer.
Palliatieve sedatie wordt niet standaard gecontroleerd. Alleen als iemand vermoedt dat er iets niet goed is gedaan, wordt gekeken of de arts wel goed gehandeld heeft. Er wordt achteraf altijd gekeken of de euthanasie volgens de regels is gegaan. Als dat niet zo is, kan de arts vervolgd worden.

 

Verschillende vormen van palliatieve sedatie 

Er zijn drie vormen van palliatieve sedatie: 

  1. continu palliatieve sedatie
  2. acute palliatieve sedatie 
  3. intermitterende (tijdelijke) palliatieve sedatie 

Continu palliatieve sedatie

De bovenstaande tekst gaat over continu palliatieve sedatie. Bij continue sedatie slaap je tot aan het overlijden. Continu palliatieve sedatie mag alleen als je nog maar kort te leven hebt (maximaal twee weken).

Acute sedatie 

Een arts kan acute sedatie geven als je plotseling in een situatie komt, waarbij je waarschijnlijk binnen minuten of enkele uren zal overlijden en last krijgt van hele erge klachten, zoals pijn, benauwdheid of grote verwardheid en angst.  

Intermitterende sedatie 

Bij intermitterende of tijdelijke sedatie word je even in slaap gebracht, maar daarna word je weer wakker. Dit kan meerdere keren achter elkaar, bijvoorbeeld omdat je door erge klachten niet kunt slapen. 

Heb je gevonden wat je zocht?

Meer weten? Stel je vraag

Neem voor spoedeisende vragen en vragen over je persoonlijke, medische situatie altijd contact op met je eigen arts of verpleegkundige.
Stel jouw vraag