Home Naasten Wensen

Wensen

Wat verwacht je van je laatste levensfase? En wat wens je? Het is goed om daar over te praten en te denken als je daar nog genoeg tijd, rust en energie voor hebt. Als jij, je naasten en je zorgverleners weten wat je wensen zijn, geeft dat rust en heb je minder angst. En het is ook prettiger voor je naasten en je zorgverleners: zij kunnen je dan de zorg geven die bij je past.

Wensen rond de laatste levensfase: wat wil ik?

Wat jij belangrijk vindt, heeft niet alleen met medische zaken te maken. Er zijn ook andere dingen die je nodig hebt om het leven goed te kunnen afsluiten. Het gaat om wat belangrijk is voor jóu. Om een begin te maken, kun je de volgende lijstjes en tips gebruiken. 

Met wie bespreek je jouw wensen? 

Je kunt natuurlijk van alles met je (huis)arts bespreken. Niet alleen je lichamelijke klachten, maar ook hoe je je voelt en wat je wilt als het einde van je leven dichterbij komt. Voordat je met de arts gaat praten, kun je misschien alvast nadenken over de vragen hieronder. Misschien vind je het prettig de vragen eerst met een van je naasten of een geestelijk verzorger te bespreken.  

  • Wie en wat is belangrijk in mijn leven, wat geeft mij plezier? 
  • Wat kan ik zelf doen om mijn klachten te verminderen? 
  • Welke mensen kunnen me helpen als ik het moeilijk heb? 
  • Wat kan de arts zeggen over hoe lang ik nog te leven hebt? 
  • Hoe verwacht de arts dat mijn ziekte zal verlopen? Welke klachten kan ik verwachten? 
  • Welke behandelingen zijn er om mijn klachten te verminderen? Wat zijn de voor- en nadelen van deze behandelingen?  
  • Wat gebeurt er met me als ik stop met een behandeling?  
  • Hoe gaat het als ik niet meer zelf kan eten en drinken?  
  • Wat wil ik dat artsen doen als ik lijd? 
  • Wil ik een wilsverklaring maken? Wat wil ik daar in zetten? 
  • Wil ik bij een hartstilstand wel of niet gereanimeerd worden? 
  • Waar wil ik het liefste sterven? Bijvoorbeeld thuis of in een hospice
  • Waar ben ik bang voor? Wat wil ik beslist niet meemaken? 
  • Wat is voor mij ondraaglijk lijden? 

Als je in gesprek gaat met je huisarts, zorg dan dat er genoeg tijd is om te praten. Zeg van tevoren waar je over wilt praten en geef aan dat je extra tijd nodig hebt voor het gesprek. Je kunt iemand meenemen, zodat je samen kan luisteren en vragen kan stellen. Je kunt dan ook later het gesprek nog eens samen doorspreken. 

Vaak is één gesprek niet genoeg. Spreek daarom met de arts af wanneer je samen hierover doorpraat. 

Jannie, 67 jaar

'Je verlegt steeds je grenzen'

Jannie heeft uitgezaaide borstkanker. Ze wordt niet meer beter, maar dood gaat ze voorlopig niet. 'Je verlegt steeds je grenzen, door je ziekte word je noodgedwongen heel flexibel.' Lees Jannie's verhaal hier.

Wat bespreek ik met mijn naasten? 

Het is goed om met je naasten te praten. Ook hier geldt: je kunt natuurlijk over alles praten wat je bezighoudt. Het lijstje hieronder kan je daarbij helpen. 

  • Van wie wil ik nog afscheid nemen? Wie wil ik nog heel graag zien? Met wie wil ik nog dingen uitpraten? 
  • Wie wil ik in deze laatste fase om me heen hebben?  
  • Zijn er dingen die ik nog wil doen? Wil ik nog ergens naartoe, bijvoorbeeld naar een plek die belangrijk voor me is? Organisaties zoals Stichting Ambulance Wens, Stichting Vaarwens of Stichting Dreams4You kunnen hierbij helpen. 
  • Wie kan dingen voor mij beslissen als ik dit zelf niet meer kan? 
  • Wie beheert mijn bankzaken?  
  • Heb ik nog levensvragen die ik wil bespreken, bijvoorbeeld met een geestelijk verzorger?  
  • Waar twijfel ik nog over? Ben ik bang voor de dood?  
  • Wil ik nog iets tegen mijn partner zeggen?*  
  • Hoe wil ik dat mijn begrafenis of crematie eruit ziet? Wil ik dit zelf voorbereiden of laat ik het aan mijn naasten over?  
  • Heb ik spullen die ik na wil laten aan een bepaald persoon? Wil ik een testament maken of veranderen? 
  • Wil ik een boodschap achterlaten voor iemand na mijn overlijden?  
  • Met wie deel ik mijn wachtwoorden van bijvoorbeeld sociale media als Facebook, Instagram, Twitter en LinkedIn? 

* Het kan je partner helpen om verder te gaan als zegt dat je graag wilt dat hij/zij weer gelukkig wordt en bijvoorbeeld een nieuwe partner vindt. En het is altijd goed om (nog eens) te zeggen hoeveel je van hem of haar houdt. 

Wensen in verschillende culturen

Het kan zijn dat geloof of cultuur een hindernis is bij het praten over jouw wensen. De korte video's van Pharos kunnen helpen het gesprek op gang te brengen.

Weet wat je wil

In deze video worden zes voorbeelden gegeven die je kunt bespreken met je (huis)arts of naasten. 

Heb je gevonden wat je zocht?

Meer weten? Stel je vraag

Neem voor spoedeisende vragen en vragen over je persoonlijke, medische situatie altijd contact op met je eigen arts of verpleegkundige.
Stel jouw vraag