Home Zorg en hulp Palliatieve zorg thuis

Palliatieve zorg thuis

Je wilt zo lang mogelijk thuis blijven wonen, Of je wilt thuis sterven. Dan krijg je palliatieve zorg thuis. Hier lees je welke zorg er thuis beschikbaar is. 

Als je in de laatste levensfase zit, en dagelijkse dingen niet meer zelf kunt, word je hopelijk geholpen door je naasten. Denk bijvoorbeeld aan aankleden, douchen en het huis schoonmaken. Dat wordt mantelzorg genoemd.

Als je steeds zieker wordt, kan mantelzorg zwaar worden voor je naasten. Vooral als alle zorg bij één persoon ligt, bijvoorbeeld je partner. Om te zorgen dat het niet te zwaar wordt, of als er specialistische hulp nodig is, kan hulp van een wijkverzorgende of wijkverpleegkundige nodig zijn. 

Thuiszorg en wijkzorg in de palliatieve fase 

Wijkzorg, ook wel thuiszorg genoemd, is persoonlijke en verpleegkundige zorg en begeleiding. Wijkzorg kan op verschillende manieren worden aangevraagd: vanuit het ziekenhuis, huisarts of door jou als patiënt. Je kunt zelf contact opnemen met een thuiszorgorganisatie bij jou in de buurt. Voor huishoudelijke hulp, zoals strijken of bed opmaken, neem je contact op met het WMO-loket van de gemeente waar je woont.  

De huisarts heeft een belangrijke rol. Zij ziet wanneer thuiszorg nodig is, kan dat met jou bespreken en afspreken wie contact opneemt om thuiszorg te regelen. Als het bijvoorbeeld snel moet of er is veel thuiszorg nodig, kan het zijn dat de huisarts met de thuiszorgorganisatie belt. Je kunt ook altijd zelf bellen.

Mara, 29 jaar

'Nu kan ik nog helpen'

Mara is getrouwd met Stef, 31 jaar. Stef heeft een hersentumor en het gaat niet goed met hem. Ze verblijven thuis. 'Ik wil nu graag voor hem zorgen. Nu kan het nog.’ Lees Mara's verhaal hier.

Thuiszorg niet beschikbaar

Het is helaas soms moeilijk om snel, geschikte thuiszorg te krijgen. Dat betekent dat niet altijd alle zorg beschikbaar is die je wenst. Iedereen doet zijn uiterste best om dit wel te regelen.  

Je kunt hulp van vrijwilligers inschakelen. Zij doen geen verpleegkundige taken, maar kunnen bijvoorbeeld diegene die ziek is gezelschap houden, zodat de mantelzorger er even uit kan.  

Wijkverpleegkundige 

Elke wijkverpleegkundige moet palliatieve zorg kunnen geven. Steeds meer thuiszorgorganisaties hebben in palliatieve zorg gespecialiseerde verpleegkundigen in dienst. Deze gespecialiseerde verpleegkundige kan thuis langskomen. Soms geeft de gespecialiseerde verpleegkundige advies aan de wijkverpleegkundige.  

Als er geen gespecialiseerde verpleegkundig is, zal de wijkverpleegkundige misschien vaker contact opnemen met de huisarts of behandelaar. Dit gebeurt uiteraard in overleg, zodat je op de hoogte bent.  

Taken wijkverpleegkundige: 

  • thuis verpleegkundige zorg geven, zoals je wassen en aankleden, wonden verzorgen en medicijnen geven  
  • advies geven over hulpmiddelen, deze bestellen en laten thuisbezorgen en of vertellen waar je die kunt halen  
  • eventueel een specialistisch team inschakelen, bijvoorbeeld voor het aanleggen van een pompje voor bepaalde medicatie  
  • zorg regelen, zoals huishoudelijke hulp, extra thuiszorg of nachtzorg  

Specialistische palliatief (wijk)verpleegkundige  

Een gespecialiseerde verpleegkundige heeft vaak een vervolgopleiding palliatieve zorg en heeft daardoor meer kennis. Soms zijn het wijkverpleegkundigen met veel ervaring en bijscholingen over palliatieve zorg.  

Een gespecialiseerde verpleegkundige is niet altijd nodig. Een palliatief verpleegkundige helpt bijvoorbeeld niet met dagelijkse dingen zoals in- en uit bed komen, medicijnen innemen of steunkousen aantrekken. Haar taak is vooral dat jij en jouw naaste de juiste zorg krijgen, nu en later. Naast contact met jou en je naasten, kan ze samenwerken met je huisarts, apotheek en medisch specialist.  

Taken specialistische palliatief (wijk)verpleegkundige

Een palliatief (wijk)verpleegkundige kan met haar extra kennis helpen met: 

  • zorgen dat de kwaliteit van jouw leven zo goed mogelijk blijft, nu en in de laatste fase 
  • kijken naar welke invloed de klachten op jouw leven hebben 
  • bespreken of je behoefte hebt om iets te regelen voor het afscheid zoals bijvoorbeeld de begrafenis 
  • jou en je naasten advies geven over nazorg voor nabestaanden  
  • thuis met je bespreken wat je wensen en behoeften zijn  
  • de plek van sterven. Wat is er nodig als je thuis wilt sterven maar ook in een hospice of palliatieve afdeling van een verpleeghuis? 

Niet overal is een palliatief verpleegkundige die bij je langskomt. Er wordt altijd gekeken naar wat jij nodig hebt en wie er beschikbaar is in jouw regio. Misschien word je doorverwezen naar een wijkverpleegkundige, praktijkondersteuner of huisarts. Zij doen dan dezelfde dingen die een palliatief verpleegkundige zou doen. Deze zorgverleners kunnen altijd met in palliatieve zorg gespecialiseerde zorgverleners overleggen als het nodig is. 

Huisarts  

De huisarts en specialist spreken met elkaar af wie thuis verantwoordelijk is voor de medische zorg, die te maken heeft met je ziekte en de klachten die erbij horen. Voor klachten die niets te maken hebben met je ziekte ga je altijd naar de huisarts.  

De huisarts kan contact opnemen met de specialist in het ziekenhuis, of zorgverleners die gespecialiseerd zijn in palliatieve zorg, zoals een palliatief verpleegkundige van de thuiszorg of met het palliatief team van het ziekenhuis. Zij kan ook andere zorgverleners vragen, zoals een geestelijk verzorger, fysiotherapeut, een logopedist, een maatschappelijk werker of een psycholoog. 

Nachtzorg in de palliatieve fase 

Nachtzorg is alleen beschikbaar voor mensen die zo ziek zijn dat er de hele tijd een zorgverlener bij hen moet zijn, bijvoorbeeld in de stervensfase. Je kunt dan 24-uurs zorg nodig hebben. 24-uurs zorg is maar weinig beschikbaar. Er wordt altijd eerst gekeken of naasten en vrienden kunnen helpen in de nacht.

Een verzorgende of verpleegkundige mag alleen als er medische deskundigheid nodig is, of als er echt geen andere oplossing is. Vaak wordt er gekeken naar een nachtteam, die op planbare momenten in de nacht langkomt (zie hieronder).  

Nachtteam 

Sommige thuiszorgorganisaties hebben een nachtteam, dat bij mensen ’s nachts langs kan komen. Maar dan gaat het om een redelijk te plannen zorgmoment zoals op een bepaald tijdstip geholpen worden om naar de wc te gaan of alleen om even te zien of alles in orde is.

Ook kan er iemand van het nachtteam langskomen als de persoonlijke alarmknop wordt gebruikt of als je belt omdat een alarm afgaat van de medicatiepomp. Niet alle thuiszorgorganisaties hebben een nachtteam. Het kan dus dat voor deze zorg een andere organisatie gevraagd moet worden.  

Persoonlijk alarm 

Als je alleen woont, is het verstandig om een persoonlijke alarmknop te hebben. Dit is vaak een armband of ketting met knop, die je altijd bij je draagt. Hierdoor wordt, in spoedgevallen, meteen contact opgenomen met iemand van de zorgorganisatie of uit jouw eigen netwerk. Een persoonlijk alarm is vaak niet gratis. Soms wordt een deel door de zorgverzekeraar vergoed.  

Kijk voor meer informatie op Hulpmiddelenwijzer.   

Hulp van vrijwilligers 

Verschillende organisaties bieden hulp van vrijwilligers voor in de laatste fase van je leven. In ons artikel over vrijwilligers lees je hier meer over.  

Psychosociale en spirituele hulp 

Naast lichamelijke klachten komen emotionele of psychische klachten vaak voor bijvoorbeeld verdriet, schuldgevoel of angst. Psychosociale hulpverlening is een belangrijk onderdeel van palliatieve zorg. Psychosociale zorgverleners kijken naar jou en jouw sociale omgeving. Lees hier mee over psychosociale hulp.

Geestelijke verzorging is zorgen voor wat jij belangrijk vindt in het leven. Geestelijk verzorgers zijn er voor iedereen, of je nu gelovig bent of niet. 

Thuis sterven  

Wil je thuis sterven, dan krijg je zorg van je huisarts en vaak ook van de wijkverpleging. Je bespreekt met hen wat je belangrijk vindt en wat je wensen zijn. Zij leggen jou en jouw naasten uit wat je kunt verwachten, hoe een stervensfase gaat. Jouw naasten hebben een hele belangrijke rol. De zorgverleners hebben oog voor hen en zorgen voor steun in deze periode. Lees hier meer over de plek waar je wilt sterven.

Kosten van palliatieve zorg thuis 

Als je nog nooit langdurige zorg (WLZ) hebt aangevraagd, dan worden kosten van de wijkzorg 100% vergoed door de zorgverzekeraar. Dit is alleen het geval als de thuiszorgorganisatie een contract heeft met je zorgverzekeraar. Je hoeft geen eigen risico te betalen.

Voor aanpassingen in huis of huishoudelijke hulp kun je een aanvraag doen bij het WMO-loket van de gemeente waar je woont. Vaak krijg je een deel vergoed, maar niet alles.  

Als je een Wlz-indicatie hebt dan worden alle kosten vergoed vanuit de Wlz. Meer informatie vind je op de website van de overheid

Kosten thuis sterven 

De kosten van thuis sterven worden betaald door de zorgverzekeraar of door de Wlz (Wet langdurige zorg). Lees meer op de pagina: Vergoeding palliatieve zorg

Na overlijden thuis 

Als je naaste overleden is, kun je rustig nog even bij hem of haar blijven om afscheid te nemen. De eigen huisarts of een huisarts van de huisartsenpost komt langs om de dood vast te stellen. Zij vult een overlijdensverklaring in en laat die thuis achter. Daarna kun je contact opnemen met de uitvaartverzorger.

Het kan zijn dat er hulpmiddelen teruggebracht moeten worden. Neem actie waar het moet, maar neem vooral de tijd waar het kan. Met de huisarts is er later een nazorggesprek mogelijk.  

Rouw 

Als je dierbare is overleden, verandert er veel in je leven. Omdat je de laatste tijd veel zorg en aandacht hebt gegeven, kan je in een gat vallen. En juist nu moet je allerlei praktische zaken regelen. Het verlies kan heel zwaar zijn. 

Soms voel je naast verdriet ook een beetje opluchting. Je hebt de laatste tijd veel meegeleefd en meegeleden en nu is het lijden voorbij. Het is heel normaal dat dat je oplucht, ook al mis je je naaste. Daar hoef je je niet schuldig over te voelen. In het artikel Rouw lees je hier meer informatie over de periode na het overlijden.  

Heb je gevonden wat je zocht?

Meer weten? Stel je vraag

Neem voor spoedeisende vragen en vragen over je persoonlijke, medische situatie altijd contact op met je eigen arts of verpleegkundige.
Stel jouw vraag